6. نقش اوقات فراغت ورزشی در پیش‌بینی رفتارهای بزهکارانه دانش آموزان با رویکرد مدل‌سازی ساختاری

چکیده: بزهکاری دانش‌آموزان به‌ عنوان یک آسیب اجتماعی، همواره نگرانی جدی برای نظام آموزشی و خانواده‌ها بوده است. هدف این پژوهش، بررسی نقش و تأثیر کارکردهای اوقات فراغت ورزشی بر پیش‌بینی رفتارهای بزهکارانه دانش‌آموزان مقطع متوسطه دوم استان لرستان بود. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت، توصیفی-همبستگی مبتنی بر مدل‌سازی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل تمام دانش‌آموزان متوسطه دوم استان لرستان (حدود ۷۰ هزار نفر) بود که از میان آن‌ها، ۴۳۱ نفر به‌روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای انتخاب شدند. برای گردآوری داده‌ها از دو پرسشنامه استاندارد «کارکردهای اوقات فراغت ورزشی» و «رفتارهای بزهکارانه» استفاده شد که با شاخص‌های آلفای کرونباخ، پایایی ترکیبی و روایی افتراقی روایی و پایایی آن‌ها تأیید گردید. تجزیه و تحلیل داده‌ها با نرم‌افزارهای SPSS و SmartPLS انجام شد.
نتایج نشان داد کارکردهای اوقات فراغت ورزشی تأثیر معنادار و قوی بر رفتارهای بزهکارانه دارند (ضریب مسیر= 0.634، مقدار 14.490 t  و ضریب تبیین (0.402) حدود ۴۰ درصد از تغییرات رفتارهای بزهکارانه توسط متغیر اوقات فراغت ورزشی تبیین می‌شود. همچنین شاخص اندازه اثر (0.672) شدت تأثیرگذاری بالا و شاخص SRMR برابر با 0.074 نشان‌دهنده برازش مطلوب مدل پژوهش است. نتایج نشان می‌دهد که فعالیت‌های ورزشی و کارکردهای آن (نظیر خودآگاهی و روابط اجتماعی) یک سرگرمی نیستند، بلکه عاملی تعیین‌کننده در کاهش گرایش به ناهنجاری‌ها محسوب می‌شوند. بنابراین، توجه به غنی‌سازی اوقات فراغت ورزشی می‌تواند به‌ عنوان یک راهبرد پیشگیرانه مؤثر در مدارس مورد استفاده قرار گیرد.

واژگان کلیدی: کارکردهای اوقات فراغت ورزشی، رفتارهای بزهکارانه، دانش‌آموزان، مدل‌سازی معادلات ساختاری.